De haag, plantafstand en snoeiwijze

Naarmate het leven drukker en ingewikkelder wordt, hebben we meer behoefte aan beslotenheid en privacy. Dan zijn hagen ideaal rond onze buitenruimte. Maar behalve dat ze begrenzen en die broodnodige privacy geven, doen levende hagen nog meer: ze breken de wind, zodat het erachter luw is en vormen een prachtige achtergrond voor allerlei andere planten.

Waarom een haag beter is dan een schutting of muur

In een landschappelijke omgeving passen hagen goed vanwege hun natuurlijke uitstraling. Daardoor geven zij een minder opgesloten gevoel dan muren en schuttingen. Hagen hebben bovendien meer sierwaarde, ze zijn milieuvriendelijker en het is vaak de meest budgetvriendelijke oplossing voor een erfscheiding. Een haag is ook een windbreker. Achter een dichte schutting of muur ontstaan valwinden waar planten slecht tegen kunnen. Een haag breekt de wind: de snelheid van de luchtstroom die er doorheen en niet overheen trekt, wordt sterk afgeremd. Daardoor is het in de luwte van een haag heerlijk toeven. Goed onderhouden hagen kunnen oeroud worden. Regelmatig snoeien en knippen werkt als een soort verjonging. Kortom:.

  • Hagen geven geven het buitenterrein een natuurlijke indeling.
  • Hagen vormen een groene (of naar wens een bonte, rode, lichtgroene) achtergrond voor de border.
  • Hagen verspreiden geluiden (verkeer, kinderen op een schoolplein), waardoor die minder hinderlijk worden.
  • Hagen halen vuil en (fijn)stof uit de lucht.
  • Hagen kunnen geweldig bloeien en geuren.
  • Hagen bieden voedsel, veiligheid en een nestelplaats aan vogels.En natuurlijk zijn er zoveel soorten en varieteiten dat er altijd wel een passende haag te vinden is.

Een haag heeft grote invloed op de sfeer en het karakter van een tuin, zorgt voor erfscheiding en privacy. Een haag kan ook een versluierende werking hebben door deze zo te plaatsen dat niet alles in één keer is te overzien. Hagen brengen in de winter een rustige kleur in de tuin. Bovendien biedt een haag bescherming en nestgelegenheid aan verschillende soorten tuinvogels.

Een haag is een levend wezen en vraagt dus meer verzorging dan een muur of schutting. Een haag neemt ook meer ruimte in dan een schutting, hoewel dat bij goede snoei en een juiste haagkeuze erg meevalt. Dan hoeft een haag die op de tuingrens staat niet breder te zijn dan dertig centimeter, dus vijftien centimeter aan elke kant. Natuurlijk kun je aan een haag niets ophangen. En wat vaak een voordeel blijkt te zijn: veel hagen worden makkelijk hoger dan de twee meter die een scheidingsmuur of schutting wettelijk maximaal en zonder toestemming mag zijn.

Oude omheining

Vanaf de tijd dat de mens ging boeren, is er behoefte aan erfscheidingen. Om gewassen te beschermen tegen vee en wild, maar ook om het eigen domein aan te geven. Dat gebeurde met de meest geschikte materialen uit de omgeving: steen, (stekelige) planten en planten die zich makkelijk lieten vlechten of leiden. In onze streken werden inheemse struiken en bomen gebruikt, zoals haagbeuk (Carpinus betulus),  beuk (Fagus sylvatica), veldesdoorn (Acer campestre) en eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna). Hagen mogen niet te breed worden bij openbaar terrein zoals trottoirs, en bij straathoeken mag een haag niet hoger worden dan een meter vanwege de verkeersveiligheid.

Structuur in de tuin

Niet alleen als omheining, ook om structuur in een tuin te brengen zijn hagen bijzonder geschikt, bijvoorbeeld om een tuin in te delen in zogenaamde ‘tuinkamers’. Hagen hoeven niet perse in een rechte lijn te worden geplant. U kunt ook verrassende vormen maken: gebogen hagen, slangenhagen, golvende hagen of hagen met complete ‘groene beeldhouwwerken’ erin geknipt. De mooiste resultaten krijgt u met klein bladige soorten haagplanten. Hoe hoger een haag is, des te meer schaduw deze zal werpen.

Coniferenhaag

Gele Coniferen verlangen gewoonlijk meer zonlicht dan de andere kleuren coniferen, omdat ze anders hun kleur verliezen en weer groener worden.

Blauwe haagconiferen
Naam
Bijzonderheden
Chamaecyparis lawsoniana 'Columnaris'
Voor lichte goed doorwaterde grond.
Chamaecyparis lawsoniana 'Spek'
Mooie blauwe kleur, mits regelmatige snoei.
Chamaecyparis lawsoniana 'Van Pelt's Blue'
Mooie blauwe kleur, mits regelmatige snoei.
Gele haagconiferen
Naam Bijzonderheden
Chamaecyparis lawsoniana 'Stardust' Groeit redelijk snel.
Chamaecyparis lawsoniana 'Golden wonder' Lossere conifeer, soms inbranden
Chamaecyparis lawsoniana 'Ivonne' Gevoelig voor felle zon
Chamaecyparis lawsoniana 'Stardust' Losse plant
Chamaecyparis lawsoniana 'Alumigold' Groeit snel, regelmatig snoeien.
Groene haagconiferen
Naam Bijzonderheden
Thuja occidentalis 'Brabant' Ongevoelig voor ziekte, weinig snoei.
Thuja occidentalis 'Flevoland' Nog minder snoei dan 'Brabant'
Thuja occidentalis 'Smaragd' Groeit langzaam.
Thuja occidentalis 'Frieslandia' Geen problemen met zeewind. Snelle groei.
Taxus Naaldconifeer, Weinig groei in eerste jaar, regelmatig snoeien.
Taxus baccata als Taxus
Taxus media 'Hicksii In de winter op niet te natte plaats.
Thuja plicata Veel snoei.
Thuja plicata 'Atrovirens' Glanzend loof.
Cupressocyparis 'Leylandii'
Maar let op bij de Leylandii!!!!! (zie link)
Snelle groei, geschikt voor winderige plaatsen. Veel snoeiwerk.

Houdt uw haag van jongs af aan goed bij. Als u te lang wacht met het snoeien zal een conifeer al gauw te breed worden. Het grote probleem wordt dan dat u voor altijd met een te brede haag komt te zitten en dat is zonde als u toch al geen grote tuin hebt. Een eenmaal te laat gesnoeide haag kunt u later niet meer als een normale smalle haag terugsnoeien.

Andere haagsoorten

De meest bekende andere haagsoorten zijn:

  • Beukenhagen (Fagus)
  • Haagbeukhagen (Carpinus)
  • Liguster (ligustrum) en
  • Laurierkershagen (Prunus laurocerasus)

Minstens zo goed, maar nog veel te weinig toegepast zijn bijvoorbeeld:

Olijfwilg (Elaeagnus × ebbingei)
een heester (tot 3 m) met prachtig glanzend, frisgroen blad.
Portugese laurierkers (Prunus lusitanica)
deze soort kan 4 m hoog worden, is net zo goed snoeibaar als de gewone laurierkers.
Schijnhulst (Osmanthus heterophyllus)
groenblijvend hulstachtig blad en in de herfst zoetgeurende, witte trosjes bloemen.
Sneeuwbal (Viburnum tinus "Gwenlian")
een bladhoudende, langzaam groeiende heester met lancetvormig blad en de hele winter door rozewitte bloemen.
Japanse bottelroos (Rosa rugosa)
ruige haag met bottels
Ribes sanguineum
een haag met bloedrode bloemen
Zilverbonte hulst (Ilex aquifolium "Argentea Marginata"),
Sierlijke haag met zilverbont blad
Dwergmispelsoorten (Cotoneaster)
Hoge groenblijvende heester
Japanse sierkwee (Chaenomeles),
Ruige haag met mooie bloei en sierappels
Gele kornoelje (Cornus mas)
Brede haag met gele takken.

Plantafstand
De meeste haagconiferen en groenblijvende heester (bijv. Laurier) worden op een afstand van 40-50 centimeter gepoot. Mijn ervaring is dat de mooiste haag wordt gekregen bij vijf planten op de 2.00 meter. Natuurlijk bepaalt de startmaat van de plant en de soort de uiteindelijke snelheid waarmee u de door u gewenste haag krijgt.

Echter ook het snoeien is een belangrijke factor voor de kwaliteit van uw haag. Lage haagsoorten zoals de Berberis en Potentilla poot u om de 25 cm. De Buxus kan ook om de 25 cm poten, maar ik raad u aan hier te kiezen voor een pootafstand van 20 cm. De Haagbeuk komt het meest tot zijn recht indien u drie planten per meter poot.

Snoeien van de haag
De groeihoogte van de haag bepalen we met de heggenschaar. Een goede scherpe schaar natuurlijk! Laat een haag niet hoger worden dan uw arm kan reiken, zodat u niet steeds op een ladder hoeft te klimmen om de haag te knippen. Als u een coniferenhaag heeft staan dan zijn de beste snoei of kniptijden de maanden mei, juni en juli tot hooguit eind augustus. In de maand mei pakken we de haag meestal het sterkste aan, zo net voor de groei uit. In augustus vervolgens de haag wat bijknippen, zodat de wonden goed kunnen genezen voor het weer gaat vriezen. Bij het knippen van bijvoorbeeld een Leilandii-haag (snelgroeiende conifeer) en Thuja plicata soorten bij voorkeur twee keer per jaar de koppen van de planten eruit knippen, zodat uw haag lekker vol omhoog gaat. Vaak vindt men dat zonde, maar geloof mij het is juist het behoud van een mooie volle haag.

 

Let op, u moet een coniferenhaag nooit recht knippen, dus de zijkanten zo veel als mogelijk in een piramidevorm proberen te knippen. Er moet zeker op een Coniferenhaag daglicht kunnen vallen, zodat uw haag tot onder aan toe mooi gesloten blijft. Iedere plant heeft namelijk de eigenschap om na een paar jaar op die plaats waar geen of onvoldoende (dag) licht komt zijn naalden of vezels te laten vallen.

Een heesterhaag moeten ook gesnoeid worden. Bijvoorbeeld de Ligustrum moet u minimaal drie keer per jaar knippen en de meeste andere heestersoorten minimaal twee keer per jaar. De beste tijd om heesters te knippenis direct na de winter en in juli. Laat een haag van heesters niet te breed worden (houdt ongeveer 60/70 cm aan). Een haag van Laurier en Hulst is meestal iets breder (80/100 cm). Bij 80 procent van de heestershagen probeert men deze mooi recht te knippen, maar dan zie je al gauw dat de onderkant smaller is dan de bovenkant. Het gevolg hiervan is dat ook de groenblijvende sierheester aan de onderkant kaal zal worden. Ook hier adviseer ik u de piramidevorm aan te houden net als bij coniferen. Als richtsnoet denk ik aan een onderkant van een haag die 10 cm breder is dan de bovenkant.

Alleen lage afscheidingen zoals Buxus (bospalm) en lage Ilexsoorten kunt u in ieder gewenste vorm knippen. Lage Berberis- en Spireasoorten kan u op een breedte van 35 tot 40 cm houden. Een haag van Potentilla moet u ieder voorjaar (maart) tot op 10 /15 cm terugknippen.

Wilde rozen kunnen op ieder gewenste hoogte worden gehouden. Wenst u een mooie haag van bijvoorbeeld rozen (Queen Elisabeth) dan moet u die ieder voorjaar helemaal terugknippen tot op 15 tot 20 cm hoogte.